Bomen voor de toekomst: waarom de juiste boom steeds belangrijker wordt
De boom die we vandaag planten, bepaalt mede hoe comfortabel onze tuin over twintig jaar is.
Dat klinkt misschien als een eenvoudige gedachte, maar voor mij als ontwerper van tuinen verandert dit de manier waarop ik naar bomen kijk.
Een boom is allang niet meer alleen een mooi groen element dat we ergens in een tuin plaatsen. Een goed gekozen boom zorgt voor schaduw, verkoeling, biodiversiteit en structuur. En juist nu zomers warmer worden en perioden van droogte en hitte vaker voorkomen, wordt die rol steeds belangrijker.
Bij Studio Buitenkompas ontwerp ik daarom niet alleen voor de tuin van vandaag. Ik probeer vooral te kijken naar de tuin die er over tien, twintig of zelfs vijftig jaar staat.
Welke boom past bij deze plek? En wat gaat die boom hier in de toekomst betekenen?
Van mooie boom naar slimme ontwerpkeuze
Wanneer we een nieuwe tuin ontwerpen, gaat het gesprek vaak over sfeer, beplanting, materialen en terrassen. Logisch, want dat zijn de onderdelen die je direct ziet.
Maar een boom vraagt om een andere blik.
Een boom groeit.
De boom die bij de aanleg misschien nog relatief bescheiden is, kan over tien of twintig jaar een belangrijk onderdeel van de tuin zijn. De kroon wordt groter, de schaduw verandert en de boom krijgt steeds meer invloed op het microklimaat van de tuin.
Daarom stel ik bij een ontwerp steeds vaker een andere vraag:
Waar willen we over twintig jaar schaduw hebben?
Op het terras?
Bij de speelplek van de kinderen?
Aan de westzijde van de woning?
Of juist op een plek waar we op warme dagen graag willen verblijven?
Dat zijn geen beplantingsvragen meer. Dat zijn ontwerpvragen.
Bomen als natuurlijke airconditioning
Op een warme zomerdag kan een tuin zonder schaduw snel onaangenaam warm worden. Bestrating houdt warmte vast en grote open oppervlakken staan volop in de zon.
Een volwassen boom kan daar een groot verschil in maken.
De kroon zorgt voor schaduw en via verdamping draagt een boom bij aan verkoeling. Daarmee wordt een boom niet alleen een mooi onderdeel van de tuin, maar ook een natuurlijk middel tegen hittestress in de tuin.
Dat maakt schaduw steeds waardevoller.
Een terras op het zuiden kan prachtig zijn. Maar misschien is het minstens zo belangrijk om daarnaast een plek te creëren waar je op een hete middag onder een boom kunt zitten.
Niet meer alleen ontwerpen voor zon, maar ook ontwerpen voor schaduw.
Dat is een ontwikkeling die ik steeds belangrijker vind in mijn werk als tuinontwerper.
De juiste boom op de juiste plek
Klimaatbestendig ontwerpen betekent voor mij niet dat we simpelweg een lijst met 'klimaatbomen' pakken en daaruit een soort kiezen.
Er bestaat namelijk niet één perfecte klimaatboom.
De juiste boom hangt af van de plek.
We kijken onder andere naar:
de bodem en bodemkwaliteit;
beschikbare ruimte voor wortels;
hoeveelheid zon en wind;
waterbeschikbaarheid;
de uiteindelijke hoogte en kroonbreedte;
de gewenste hoeveelheid schaduw;
biodiversiteitswaarde;
de relatie met woning en omgeving;
en natuurlijk de uitstraling van de tuin.
Een boom die op de ene plek uitstekend functioneert, kan op een andere plek helemaal niet de juiste keuze zijn.
De kunst zit daarom niet alleen in het kennen van veel boomsoorten, maar vooral in het maken van de juiste combinatie tussen boom en plek.
Op bezoek bij Overbeekgroen in Diessen
Om goede keuzes te kunnen maken, vind ik het belangrijk om verder te kijken dan mijn tekentafel.
Daarom bracht ik een bezoek aan Harm van Overbeek van Overbeekgroen in Diessen.
Op een boomkwekerij zie je iets wat je op papier nooit volledig kunt ervaren: hoe een boom zich daadwerkelijk ontwikkelt.
Je ziet verschillende soorten en maten naast elkaar. Je ziet de vorm van de kroon, de stamopbouw en de groeikracht. En je kunt praten over de eigenschappen van een boom vanuit de praktijk.
Het bezoek aan Harm was daarom meer dan alleen een kijkje achter de schermen.
Het was vooral een waardevol gesprek over bomen, groei en de toekomst.
Welke bomen zijn sterk? Welke soorten passen bij veranderende omstandigheden? Hoe ontwikkelen ze zich? En welke boom zou op termijn echt waarde toevoegen aan een bepaalde tuin?
Dat soort kennis helpt mij om als ontwerper betere keuzes te maken.
Een boom begint jaren voordat hij in jouw tuin staat
Misschien is dat wel één van de dingen die mij tijdens een bezoek aan een boomkwekerij het meest aanspreken.
Een boom die vandaag in een tuin wordt geplant, is niet vandaag begonnen met groeien.
Hij is al jaren onderweg.
Daarmee kijk je ook anders naar een boom als onderdeel van een tuinontwerp.
We tekenen een boom misschien als een cirkel op een plattegrond. Maar in werkelijkheid is het een levend organisme dat de komende decennia groter wordt en steeds meer betekenis krijgt voor de plek.
Een goede boomkeuze is daarom een keuze voor de lange termijn.
Samen sterker
Bij Studio Buitenkompas geloof ik sterk in samenwerken.
Een goed tuinontwerp ontstaat niet alleen achter een tekentafel. Het wordt sterker wanneer verschillende vormen van kennis samenkomen.
De kweker kent de bomen.
De hovenier kent de praktijk van aanleg en onderhoud.
De boomverzorger kijkt naar gezondheid en ontwikkeling.
En als ontwerper verbind ik die kennis met de ruimte, het landschap en de wensen van de bewoners.
Door samen te werken kunnen we betere keuzes maken.
Samen sterker.
Dat geldt misschien nergens zo duidelijk als bij bomen. Want wanneer een boom eenmaal geplant is, begint het echte verhaal pas.
Ontwerpen voor de tuin van morgen
Ik vind het interessant om te bedenken hoe een tuin eruitziet wanneer wij er misschien allang niet meer dagelijks naar kijken.
Is er dan een volwassen boom die voor verkoeling zorgt?
Is er schaduw op het terras?
Kunnen vogels en insecten profiteren van de beplanting?
Is de tuin bestand tegen perioden van droogte én tegen hevige regen?
En voelt de tuin nog steeds als een prettige plek om te verblijven?
Dat zijn de vragen die steeds meer onderdeel worden van mijn ontwerpen.
Een klimaatbestendige tuin hoeft wat mij betreft namelijk helemaal niet technisch of ingewikkeld te voelen.
Een goede klimaatbestendige tuin is in de eerste plaats een mooie tuin die goed ontworpen is.
Een tuin waarin water ruimte krijgt, waarin beplanting kan groeien en waarin bomen de tijd krijgen om volwassen te worden.
Bomen planten is vooruitkijken
Een boom planten is misschien wel één van de meest toekomstgerichte keuzes die je in een tuin kunt maken.
Je plant hem vandaag.... Maar de schaduw komt later.
De kroon wordt groter. De tuin verandert. Het microklimaat verbetert. De boom wordt steeds meer onderdeel van het landschap.
Daarom kijk ik bij het ontwerpen van een tuin niet alleen naar wat vandaag mooi is.
Ik wil weten hoe de tuin zich morgen ontwikkelt.
En juist daarin ligt voor mij de waarde van een goede boomkeuze.
Samen met kwekers zoals Harm van Overbeek zoek ik daarom naar bomen die niet alleen passen bij het ontwerp van vandaag, maar ook bij de omstandigheden van de toekomst.
Want een tuin is nooit af. Een goede tuin groeit mee.
Wilt u weten welke bomen passen bij uw tuin?
Een goede boom begint met een goede plek.
Heeft u plannen voor een nieuwe tuin of wilt u uw bestaande tuin klimaatbestendiger maken? Dan kijken we graag samen naar de mogelijkheden.
Opmerkingen